Կառավարության որոշման պատմություն և իրավական բազա
ՀՀ ՊԵԿ-ի իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված 25.08.2023թ․ «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 656-Ա որոշումը հիմնվում է Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսդրության՝ մասնավորապես Ազգային ժողովի օրենքների վրա, որոնց նպատակն է ապահովել հարկերի հավաքագրումը և հարկային պարտավորությունների կատարումը: Այս որոշումը նպատակ ունի հստակեցնել ֆիզիկական անձանց հարկային պարտավորությունների կատարման ընթացակարգը, ինչպես նաև հանգեցնել հարկային վարչարարության ավելի արդյունավետությանը:
Ֆիզիկական անձանց համար նախատեսված կարգավորիչները
Դիտարկվող որոշումը վերաբերում է բոլոր ֆիզիկական անձանց, ովքեր ունեն չկատարված հարկային պարտավորություններ: Այդ անձանց համար սահմանված են որոշակի պայմաններ, որոնց դեպքում նրանք պարտավոր են ներկայացնել համապատասխան փաստաթղթեր: Օրինակ:
- Վերջին 3 տարիների ընթացքում հարկային պարտադիր վճարները չկատարած անձինք:
- Ֆիզիկական անձինք, ովքեր ստանում են եկամուտներ անհատական ձեռնարկողական գործունեությունից:
- Ձեռք ՀՀ-ում բնակության համար անհրաժեշտ փաստաթղթերը չցուցաբերած կենսաթոշակառուներ:
Պայմաններ և բացառություններ
Անդամակցությունը վերոնշյալ խմբերին չի ենթադրում, որ բոլոր ֆիզիկական անձինք համարժեք իրավունք ունեն: Օրինակ, եթե անձը 2020թ․ և ավելի վաղ ժամանակահատվածում ձևավորել է հարկային պարտավորություններ, սակայն դրանք չեն կատարվել, նա ենթակա է որոշման պահանջներին:
Փաստաթղթերի լրացման ընթացակարգեր
Ֆիզիկական անձինք պետք է լրացնեն Անձնական հարկային հաշվետվություն (Dimum Dzev N2) ձևը, որը պարտադիր է կցել համապատասխան դիմումին: Ներկայացված դիմումատուին հարկավոր է հետևել որոշակի քայլերին:
- Ցուցաբերել անհրաժեշտ տեղեկություններ ֆինանսական վիճակի մասին:
- Լրացնել բոլոր պահանջվող կետերը:
- Ներկայացնել փաստաթուղթը հերքող փաստեր, եթե անհրաժեշտ է:
- Պարտադիր ձևով ներդնել էլեկտրոնային ստորագրություն:
Փաստաթղթային պահանջներ
Հարկային հաշվետվությունը պետք է լինի լրացված հայկական լեզվով և պարտադիր պահանջների համաձայն, պետք է ներկայացվի մինչև սահմանված ժամկետը: Եթե դուք չեք հասցրել ներկայացնել փաստաթուղթը, կարող եք դիմել ՀՀ ՊԵԿ:
Դիմումն ու դրա ներկայացման ընթացակարգը
Հարկային պարտավորությունները գանձելու համար ֆիզիկական անձանց անհրաժեշտ է ներկայացնել դիմումը ՀՀ ՊԵԿ, որը կարող է իրականացվել ինչպես առցանց, այնպես էլ գրանցված փոստով: Դիմումը ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է հետևել հետևյալ քայլերին:
- Նշել գործողությունները, որոնք ենթադրում են հարկային պարտավորությունները:
- Հավաքել և կցել բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը:
- Ներկայացնել դիմումը առցանց համակարգում:
- Ստանալ հաստատման նամակը:
Էլեկտրոնային տիրույթում փաստաթղթերի ներկայացում
Առցանց դիմումի համար անհրաժեշտ է ունենալ ID քարտ և էլեկտրոնային ստորագրություն: Այս գործընթացը նպաստում է արագ և արդյունավետ կառավարման:
Դիմումի մերժման հետևանքները
Եթե դիմումը մերժվել է, դիմումատուն իրավունք ունի ներկայացնել բողոք: Այս գործընթացի համար ևս սահմանված են իրատեսական ժամկետներ:
- Բողոքը ներկայացնել մինչև մերժման մասին ծանուցման ստացումը:
- Հետադարձ կապի միջոցով պարզաբանումներ պահանջել:
- Վերականգնելու հնարավորություն ունենալ, եթե մերժումը հիմնված է փաստաթղթերի բացակայության վրա:
Մերժման հիմքեր
Մերժման հիմքերը կարող են լինել հետևյալը:
| Հիմքերը | Նկարագրություն |
|---|---|
| Փաստաթղթերի բացակայություն | Եթե ներկայացված փաստաթղթերը լիարժեք չեն: |
| Անհրաժեշտ տեղեկատվության բացակայություն | Եթե հարկային պարտավորությունները չեն տրամադրվել: |
| Դիմումի ուշացում | Եթե դիմումն ստացվել է ժամկետից դուրս: |
Հարկային պարտավորությունների կատարման արդյունավետություն
Ներածված որոշման հիման վրա, ֆիզիկական անձինք, ովքեր չեն կատարել հարկային պարտավորությունները, կարող են իրականացնել վճարումները և վստահ լինել, որ իրենց պարտավորությունները չեն մոռացվելու: Կառավարությունը մշտապես աշխատում է հարկային համակարգի բարելավման ուղղությամբ՝ ապահովելով նաև հասարակության իրավունքների պաշտպանություն:
Հետագա քայլեր
Եթե ֆիզիկական անձը կատարել է հարկային պարտավորությունները, նա կարող է դիմել համապատասխան հաստատությունների՝ ստանալու հարկային վճարումների հավաստագիր: Սա կարող է խթանել բիզնեսի զարգացումը և վստահելիությունը:
Բացի այդ, հարկային պարտավորությունների կատարման մասին տեղեկությունները կարող են օգտագործվել բիզնեսի զարգացման համար:
Վճարման ընթացակարգերը և ժամկետները
ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության կողմից 25.08.2023թ․ ընդունված «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» 656-Ա որոշմամբ սահմանվում են ժամկետներ և ընթացակարգեր, որոնք պետք է պահպանվեն հարկ վճարողների կողմից: Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը սկսում է այդ պարտավորությունների մասին ծանուցման տրամադրումից: Այս ծանուցումը կարող է տրվել ինչպես էլեկտրոնային, այնպես էլ թղթային ձևով:
Ծանուցումը ուղարկվելուց հետո, հարկ վճարողն ունի 30 օր ժամանակ՝ կատարելու պարտավորությունները կամ ներկայացնելու հիմնավորումներ, թե ինչու է այդ պարտավորությունը չկատարվել: Եթե ժամանակին պարտավորությունները չկատարվեն, ապա ՀՀ ՊԵԿ-ը կարող է ձեռնարկել հարկային պարտավորությունների գանձման միջոցներ, այդ թվում՝ գույքի բռնագանձում:
Հարկ վճարողները պետք է ուշադիր հետևեն իրենց հարկային պարտավորություններին և ապահովեն, որ բոլոր վճարումները կատարվեն ժամանակին, որպեսզի խուսափեն հավելյալ տուգանքներից կամ իրավական հետևանքներից:
Շնորհակալական հայտարարություններ և բողոքարկման հնարավորություններ
Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացում, հարկ վճարողները ունեն իրավունք՝ ներկայացնելու շնորհակալական հայտարարություններ, եթե կարծում են, որ որոշումը սխալ է կայացվել կամ հիմնավորված չէ: Հայաստանի Հանրապետության վարչական օրենսդրության համաձայն, ցանկացած անհամաձայնություն կարելի է բողոքարկման գործընթացի միջոցով լուծել:
Բողոքարկումը պետք է ներկայացվի համապատասխան գերատեսչությանը՝ նշելով բողոքարկման պատճառներն ու հիմնավորումները: Բողոքարկման ընթացակարգը գրավոր է, և հարկ վճարողը պետք է նշի նաև իր անձնական տվյալները և հարկային համարը: Բողոքարկման ներկայացման ժամկետը սովորաբար սահմանվում է 10 օր, սկսած նրանից, երբ հարկ վճարողը ստացել է ծանուցումը:
Նաեւ հարկ վճարողները կարող են դիմել ՀՀ վարչական դատարան, եթե բողոքարկումը չի ընդունվել կամ բավարար չի եղել: Սկսած 2023 թվականից, դատարանների գործընթացները արագացված են, և դատարանը պետք է որոշում կայացնի 30 աշխատանքային օրվա ընթացքում:
Հարկային պարտավորությունների պատժամիջոցներ և պատասխանատվություն
Հարկային պարտավորության չկատարումը կարող է հանգեցնել տարբեր պատժամիջոցների, որոնց մի մասը կարող է լինել ֆինանսական տուգանքներ, իսկ մյուսը՝ վարչական պատասխանատվություն: ՀՀ ՊԵԿ-ը ունի իրավասություն կիրառել պատժամիջոցներ, հիմնվելով հարկային օրենսդրության վրա:
Այսպիսով, հարկ վճարողները, որոնք չեն կատարում իրենց պարտավորությունները, կարող են հանդիպել նաև մի շարք դժվարությունների, ինչպես՝ գույքի բռնագանձում, հաշիվների արգելում, կամ այլ միջոցներ, որոնք նախատեսված են օրենսդրությամբ:
Հարկ վճարողները պետք է տեղեկացված լինեն, որ յուրաքանչյուր չկատարված խնդրի համար, նրանք կարող են դիմել մասնագիտական խորհրդատվության, որպեսզի ճիշտ գնահատեն իրենց իրավիճակը և կայացնեն համապատասխան որոշումներ:
