Վերջին օրենսդրական փոփոխությունների համատեքստում
2022 թվականի դեկտեմբերի 15-ին ՀՀ կառավարության կողմից ընդունված որոշումը, որը կրում է N3198 կոդը, վերաբերում է այն փաստերին, երբ ֆիզիկական անձի կողմից հարկային պարտավորությունները չեն կատարվել: Այս որոշումը ոչ միայն ակնարկում է գործող իրավունքի շրջանակները, այլ նաև կարող է ազդել քաղաքացիների ֆինանսական պարտականությունների իրականացման վրա:
Դիմումի բովանդակության առանձնահատկությունները
Այս փաստաթուղթը, որն առաջին անգամ հրապարակվել է 2023 թվականի փետրվարի 7-ին ՀՀ ՊԵԿ պաշտոնական կայքում, անհրաժեշտ է լրացնել և ներկայացնել այն անձանց, ովքեր ունեն չկատարված հարկային պարտավորություններ: Դիմումն առաջին հերթին պարունակում է տեղեկություններ քաղաքացիների մասին, որոնք կարևոր են հարկային հաշվետվությունների կազմման համար:
Ֆիզիկական անձի տվյալները
- Անուն, ազգանուն, հայրանուն
- Ազգային նույնականացման համարը
- Բնակության հասցեն
Այս տվյալները թույլ են տալիս վարչությանը ստուգել հարկային պարտավորությունների լրացվածությունը և ձևավորել հաշվետվություն:
Ովքեր են պարտավոր ներկայացնել դիմումը
Դիմումի ներկայացման պարտավորությունը վերաբերում է այն բոլոր ֆիզիկական անձանց, որոնք չեն կատարել իրենց հարկային պարտավորությունները: Դա կարող է լինել:
- Անձինք, ովքեր ունեն բացասական հարկային պատմություն
- Ֆիզիկական անձինք, ովքեր ունեն անհատային ձեռնարկատիրական գործունեություն
- Այլ քաղաքացիներ, որոնց հաշվեհամարներում կան հարկային պարտականություններ
Դիմումի լրացման գործընթացը
Դիմումը լրացնելիս անհրաժեշտ է ուշադրություն դարձնել հետևյալ կետերին:
- Դիտարկել ընթացակարգերի կանոնները: Այս գործընթացը նախատեսում է, որ դիմումատուն մուտք է գործում իր անձնական տվյալները կայքում:
- Ռազմական ծառայողի կամ իրավաբանի գտնվելու վայրը: Եթե դիմումատուն ունի նման կարգավիճակ, պետք է նշել նաև այդ մասին:
- Եղած պարտավորությունները: Տրամադրել տեղեկություններ անցած տարիների համար:
Պատասխանատվության տեսակից
Այս փաստաթղթի գործարկումն ու գիտակցումը կօգնեն քաղաքացիներին հասկանալ իրենց հարկային պարտավորությունները և առավելագույնս սահմանափակել հնարավոր ռիսկերը:
Ներկայացման եղանակները
Դիմումը կարելի է ներկայացնել մի քանի եղանակներով:
- Էլեկտրոնային եղանակով՝ օգտագործելով ՀՀ ՊԵԿ կայքը:
- Թղթային ձևով, անձամբ այցելելով հարկային մարմին:
Դիմումների ժամանակակից դարը մեծապես համագործակցել է էլեկտրոնային ծառայությունների մշակման ուղղությամբ, իդեպ՝ ID քարտերի և էլեկտրոնային ստորագրությունների կիրառմամբ:
Ամենակարևոր փաստաթղթերը և ապացույցները
Դիմումը ներկայացնելու համար անհրաժեշտ է ունենալ որոշակի փաստաթղթեր, որոնք ներառում են, բայց չեն սահմանափակվում հետևյալով:
| Փաստաթղթի տեսակը | Նպատակը |
|---|---|
| Հարկային հաշվետվություն | Դիմումի հիման վրա հարկային պարտավորությունների ախտահանման համար |
| Անձնագիր | Հաստատելու դիմումատուի նույնականումը |
| Բնակության վկայագիր | Հաստատելու դիմումատուի բնակության հասցեն |
Այս փաստաթղթերը անհրաժեշտ են երկրի հարկային մարմիններին, որպեսզի նրանք կարողանան արագ և արդյունավետ մշակել դիմումը:
Վարչական կարգի փուլերը
Դիմումի ընթացակարգը ենթադրում է մի քանի փուլ:
- Դիմումի ներկայացում: Այս փուլում քաղաքացիները ներկայացնում են իրենց դիմումները հարկային վարչությանը:
- Դիմումի մշակման փուլ: Այս ընթացքում վարչությունը ստուգում է ներկայացված տվյալները:
- Հաշվետվության պատրաստում: Վարչությունը կազմում է հաշվետվություն այն մասին, թե ինչպես են կատարվել կամ չեն կատարվել հարկային պարտավորությունները:
- Պատասխանների տրամադրում: Դիմումատուներին սպասվում է պատասխան:
Տեղեկատվության տրամադրման ժամկետները
Դիմումը ներկայացնելուց հետո, հարկային մարմինները ունեն 30 օր ժամանակ, որպեսզի մշակեն և ներկայացնեն դիմումատուին պատասխան:
Սակայն, եթե դիմումը լրացված չէ, ապա վարչությունը կարող է պահանջել լրացուցիչ տեղեկություններ:
Համակարգի բարդությունները և բացառությունները
Ծրագրի ընթացում կարող են լինել մի շարք բարդություններ:
- Սովորաբար բարդ հաշվարկներ կամ փաստաթղթերի բացակայություն
- Չհասկացված իրավունքներ կամ պարտավորություններ
- Թուրքական քաղաքացիների համար, որոնք ունեն բնակություն Հայաստանում
Այս բարդությունները կարող են հանգեցնել հարկային պարտավորությունների ուշացման:
Հիշեցումներ և խորհուրդներ
Դիմումատուները ստանում են հիշեցումներ ու խորհուրդներ իրենց դիմումների վերաբերյալ:
- Անհրաժեշտ է պահպանել բոլոր փաստաթղթերը:
- Եթե հարցեր կամ խնդիրներ կան, դիմումատուները կարող են դիմել իրավաբանի օգնության:
- Մշտապես հետևել հարկային կենտրոնների և կայքերի նորություններին:
Հայաստանի Հանրապետության հարկային պարտավորությունների կատարման կարգը
ՀՀ ՊԵԿ իրավաբանական վարչության պետի կողմից կայացված 15.12.2022 թվականը «Ֆիզիկական անձի կողմից չկատարված հարկային պարտավորությունները գանձելու մասին» թիվ 3198-Ա որոշումը հաստատում է Հայաստանի Հանրապետության հարկային պարտավորությունների կատարման առանձնահատկությունները և կատարելու կարգը։ Այս որոշման միջոցով օրենսդիրը նպատակ է դնում ավելի խիստ վերահսկողություն իրականացնել հարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ, ինչը չափազանց կարևոր է պետական ֆինանսների կայունության ապահովման համար։
Հարկային պարտավորվածությունները, որոնք ենթակա են գանձման, կարող են լինել ինչպես եկամտային հարկը, այնպես էլ արժեք-added հարկ (ԱԱՀ) և այլ հարկեր, որից հետևում է, որ ֆիզիկական անձնավորությունները պետք է ունենան մանրամասն գիտելիքներ իրենց հարկային պարտավորությունների մասին։ Ավելին, հարկային մարմինները կարող են կիրառել տարբեր միջոցներ՝ պարտավորությունների կատարումն ապահովելու համար, ինչպիսիք են բանկային հաշիվների արգելափակումները կամ գույքի բռնագանձումները:
Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը
Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը, ըստ ՀՀ ՊԵԿ-ի, բաղկացած է մի քանի փուլերից, որոնք կարևոր են ինչպես հարկատուների, այնպես էլ հարկային մարմինների համար: Նախ, հարկային մարմինը պետք է այլևս տեղեկություն ունենա պարտավորությունների դիմաց մնացած գումարների վերաբերյալ, ինչը հաջողվում է հարկային հաշվետվությունների վերլուծության միջոցով։ Այնուհետև, եթե պարտավորությունները չեն կատարվել՝ օրենքով սահմանված ժամկետում, հարկային մարմինը կծավալվի անհրաժեշտ գործողությունները՝ գանձման գործընթացը սկսելու համար:
Հարկային մարմինը գործադրում է պարտավորությունների գանձման մասին ծանուցում, որը պետք է ներկայացվի պարտատիրոջը։ Սույն ծանուցումը պարզապես նշում է, որ պարտավորությունները չեն կատարվել, և առաջարկում է դրանց վճարում՝ սահմանված ժամկետներում։ Եթե պարտատերը չի արձագանքում, ապա հարկային մարմինը կարող է իրականացրին ակտուալ գործողություններ, ներառյալ հարկային պարտավորությունների բռնագանձումը:
Իրավական միջոցները և պաշտպանությունը հարկատուների իրավունքների համար
Հարկային պարտավորությունների գանձման գործընթացը հնարավոր է, որ հարկատուների համար անբարենպաստ իրավիճակներ ստեղծի։ Գանձման գործընթացում հարկատուների իրավունքները պաշտպանելու համար ՀՀ օրենսդրությունը նախատեսում է մի շարք իրավական միջոցներ: Հարկատուն ունի իրավունք՝ վիճարկել հարկային մարմնի որոշումները դատարանում, եթե կարծում է, որ իր հարակից հարկային պարտավորությունները սխալ են հաշվարկվել կամ կազմակերպված:
Ավելին, հարկատուների իրավունքները պաշտպանելու համար հնարավոր է նաև դիմել հարկային մարմնին՝ ներկայացնելով համապատասխան բողոք կամ առաջարկություն, որը կարող է հանգեցնել հարկային պարտավորությունների վերանայման կամ դրանց հետագա մուծման ամսաթվի երկարացման:
Հարկային մարմինները նաև պարտավոր են տրամադրել հարկատուներին բոլոր անհրաժեշտ տեղեկությունները, որոնք վերաբերում են նրանց հարկային պարտավորություններին, որպեսզի նրանք կարողանան ճիշտ որոշումներ կայացնել և իրականացնել իրենց իրավունքների պաշտպանությունը:
