հրահանգներ «ՀՀ ՊԵԿ նախագահի 09.09.2022թ. «Տրանսֆերային գնագոյացման համադրելիության վերլուծություններ իրականացնելու նպատակով կիրառվող` միջազգային առևտրային տվյալների բազաների ցանկը սահմանելու մասին» թիվ 940-Լ հրամանով
Հայաստանի Հանրապետությունում տեղի ունեցող տնտեսական գործընթացներն ու միջազգային առևտրային հարաբերությունները պահանջում են խորքային վերլուծություններ և համապատասխան տվյալների ստացում։ Այդ իսկ պատճառով մշակվել է «Տրանսֆերային գնագոյացման համադրելիության վերլուծություններ իրականացնելու նպատակով կիրառվող միջազգային առևտրային տվյալների բազաների ցանկը սահմանելու մասին» թիվ 940-Լ հրամանը, որը կարևոր դեր է խաղում միջազգային առևտրային տվյալների հավաքագրման և վերլուծության գործընթացում։ Այս փաստաթուղթը հնարավորություն է ընծայում կազմակերպություններին ու անհատներին ներկայացնելու համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը, որը կարող է անհրաժեշտ լինել հարկային մարմիններին։
ՊԵԿ-ի դերը և նշանակությունը
Իրավական կարգավորում
ՊԵԿ-ը (Պետական եկամուտների կոմիտե) Հայաստանում պատասխանատու է հարկային քաղաքականության մշակման և իրականացման, ինչպես նաև հարկային վերահսկողության համար։ 940-Լ հրամանով սահմանված պայմանները ապահովում են արդյունավետ որոշումների կայացումը, որոնք կապված են միջազգային առևտրային գործընթացների հետ։ Հրամանի ընդունումը հիմնված է 2018 թվականի օրենքի և վարչական կարգավորման սկզբունքների վրա, որոնք նպատակ ունեն պարզեցնելու և կանխատեսելի դարձնելու հարկային օրենսդրությունը։
Հրամանի նպատակներն ու նշանակությունը
- Տրանսֆերային գնագոյացման գործընթացների վերլուծություն
- Միջազգային տվյալների բազաների արդյունավետ կիրառություն
- Տնտեսական գործունեության կարգավորումը և օպտիմալացումը
Ովքեր կարող են դիմել
Հրամանը նախատեսում է, որ ցանկացած իրավաբանական անձ, որը զբաղվում է միջազգային առևտրով, ունի իրավունք ներկայացնելու համապատասխան տվյալներ ՊԵԿ-ին։ Դա կարող է լինել ինչպես մեծ, այնպես էլ փոքր ու միջին ձեռնարկություններ։ Դիմումը կարող են ներկայացնել նաև անհատ ձեռնարկողները։ Յուրաքանչյուր դիմումատու պետք է տեղյակ լինի ընթացակարգերից և ներկայացվող տեղեկություններից։
Պրոցեսի ժամանակացույցը
Դիմումի ներկայացման փուլերը
- Նախապատրաստել բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը և տեղեկությունները:
- Հրապարակել պահանջվող տեղեկությունները ՊԵԿ-ի պաշտոնական կայքում:
- Ում պահանջվում է ներկայացնել փաստաթղթերը՝ որոշել, թե որ տվյալների բազաներն են անհրաժեշտ:
- Ներկայացնել դիմումը՝ լրացված բոլոր պահանջված դաշտերով:
Ինչպես լրացնել և ներկայացնել փաստաթղթերը
Դիմումի ձևավորման առանձնահատկությունները
Դիմումը պետք է լրացվի հետևյալ պահանջների համաձայն:
- Լրացուցիչ տվյալների տրամադրում (օրինակ՝ ստացող կազմակերպության անուն, գործունեության տեսակը)
- Իրավաբանական և ֆիզիկական անձի տվյալներ
- Համապատասխան տվյալների բազաների ընտրություն
Փաստաթղթերի ներկայացում
Փաստաթղթերի ներկայացման համար առաջարկվում է օգտագործել էլեկտրոնային համակարգեր, որոնք ապահովում են արագություն և արդյունավետություն։ Կարող եք նաև դիմել անձամբ ՊԵԿ-ի գրասենյակներ:
Նախապատրաստման խորհուրդներ
Ինչ տեղեկություններ են պահանջվում
Փաստաթղթերի շարքում կարող են ներառվել, սակայն չեն սահմանափակվում հետևյալը.
- Ներդրումային ծրագրերի փաստաթղթեր
- Ավելացված արժեքի հարկի հաշվետվություններ
- Ներգրավված ընկերությունների ֆինանսական հաշվետվությունները
ՊԵԿ-ի գործընթացը և հետևանքները
Ինչպես է ՊԵԿ-ը վերլուծում անձանց ներկայացրած տվյալները
ՊԵԿ-ը ստացած տեղեկությունները համակարգում է և վերլուծում միջազգային առևտրի առնչությամբ։ Դա թույլ է տալիս հասկանալ երկրի տնտեսական վիճակը և գնահատել գումարների շրջանառությունը։ Հրամանի հիման վրա հասկացվում է, թե ինչպես են կազմավորվում և փոփոխվում գնագոյացման գործընթացները՝ հիմնվելով միջազգային փորձի վրա։
Հնարավոր հետևանքներ
Եթե կազմակերպությունը կամ անհատը չի ներկայացնում պահանջվող տեղեկությունները կամ ներկայացնում է սխալ տվյալներ, ապա կարող են առաջանալ հետևյալ հետևանքները:
- Հարկային վարչությանը հավելյալ տվյալների պահանջում
- Վարակի հետևանքով դադարեցված գործունեություն
- Տուգանքների կիրառման պատասխանատվություն
Միջազգային տվյալների բազաների ցանկը
| № | Վիճակագրական բազայի անունը | Սահմանափակ տվյալների պարունակությունը | Առնչվող վիճակագրական տվյալներ |
|---|---|---|---|
| 1 | Բլումբերգ (Bloomberg) | Բլումբերգի տնտեսական տվյալները | Ֆինանսական վիճակագրություն |
| 2 | Բյուրո վան Դիջկ (Bureau van Dijk) | Ստվարակի հաշվետվություններ | Ընկերությունների ֆինանսական վիճակը |
| 3 | Ռենջ ռոյալթի (Range royalty) | Միջազգային ռոյալթի տվյալներ | Ռոյալթի հաշվետվություններ |
| 4 | Ռոյալտի Սորս (RoyaltySource) | Հարկային վիճակագրություն | Շուկայի տնտեսական վիճակը |
| 5 | Ինտերֆաքս (Interfax) | Ֆինանսական տվյալներ | Տնտեսական վերլուծություններ |
| 6 | Ինվոտեքս (Invotex Group) | Միջազգային վիճակագրական տվյալներ | Տնտեսական կանխատեսումներ |
| 7 | Ռոյալտիստատ (RoyaltyStat) | Հարկային տվյալներ | Ռոյալթի-վիճակագրություն |
| 8 | Կտմայն (KtMine) | Միջազգային տվյալներ | Շուկայի վիճակագրություն |
| 9 | Ստանդարտ և Փուրս (Standard and Poor's) | Տնտեսական կանխատեսումներ | Միջազգային ֆինանսական համակարգ |
| 10 | Թոմսոն Ռոյթերս (Thomson Reuters) | Ֆինանսական հաշվետվություններ | Տնտեսական տվյալներ |
Տեղեկատվություն և աջակից ծառայություններ
ՊԵԿ-ը պատրաստակամորեն տրամադրում է տեղեկատվություն և աջակից ծառայություններ այն բոլոր դիմումատուներին, ովքեր դիմում են կրեդիտային գնահատման և վերլուծությունների համար։ Դիմումատուները կարող են դիմել ՊԵԿ-ի տարածքային ստորաբաժանումներ կամ օգտվել էլեկտրոնային ծառայություններից:
Դիմելու գործողությունները
- Վերցնել դիմումի ձևը ՊԵԿ-ի կայքում կամ գրասենյակում:
- Ներառել բոլոր անհրաժեշտ տեղեկատվությունները:
- Ներկայացնել դիմումը, ընտրել համապատասխան տարբերակը (էլեկտրոնային կամ անձամբ):
Այսպիսով, «ՀՀ ՊԵԿ նախագահ» հրամանը 940-Լ, ոչ միայն կարգավորում է միջազգային առևտրային գործընթացները, այլև նպաստում է հայաստանյան տնտեսության կայուն զարգացմանը՝ ապահովելով հարկային ու տնտեսական ոլորտում արտաքին հարաբերությունների բարելավումը։ Հանրության իրազեկումը և հարկային օրենսդրության հստակությունը նոր հնարավորություններ են բացում տնտեսական զարգացման համար:
Տրանսֆերային գնագոյացման գործընթացի կարևորությունը
Տրանսֆերային գնագոյացումը (transfer pricing) միջազգային առեւտրում կարևոր գործոն է, որը վերաբերում է կապված կողմերի միջև ապրանքների կամ ծառայությունների գնագոյացման մեթոդներին: ՀՀ ՊԵԿ նախագահի 09.09.2022թ. թիվ 940-Լ հրամանով սահմանված միջազգային առևտրային տվյալների բազաների ցանկը նախատեսում է ուսումնասիրել գնագոյացման համադրելիությունը, ինչը անհրաժեշտ է ապահովելու հարկային օրենքների համապատասխանությունը:
Այս գործընթացը ոչ միայն նպաստում է հարկային եկամուտների ավելացմանը, այլ նաև կանխում է հարկային խուսափումը: Որպեսզի ընկերություններն իրենց հարկային պարտականությունները կատարեն, անհրաժեշտ է ապացուցել, որ իրենց միջնորդային գները համահունչ են շուկայական գներին:
Հրամանի շրջանակներում կիրառվող միջազգային տվյալների բազաներ
ՀՀ ՊԵԿ նախագահի հրամանի շրջանակներում նշված միջազգային առևտրային տվյալների բազաները պետք է լինեն հնարավորինս բազմազան: Դրանց մեջ կարող են ներառվել տվյալների բազաներ, որոնք պարունակում են համաշխարհային շուկայում ապրանքների և ծառայությունների միջին գինը, հարկային քաղաքականության մասին տեղեկություններ և ինչպես նաև տնտեսական վերլուծությունների արդյունքներ:
Ակնկալվում է, որ այդ տվյալների բազաները կարող են օգտագործվել նաև տարբեր ոլորտներում, ինչպիսիք են արտադրությունը, ծառայությունների մատակարարումը և ֆինանսները: Դրանց միջոցով կարելի կլինի պարզել, թե ինչպես են այլ երկրներում ընկերությունները կազմակերպում իրենց գնագոյացման ռազմավարությունները:
Հրամանի առաջին քայլերը և դրանց իրականացումը
ՀՀ ՊԵԿ-ի որոշումն իրականացնելով, առաջին քայլերը ներառում են տվյալների բազաների ստուգման գործընթացը: Սա նշանակում է, որ հարկային մարմինները պետք է ունենան մուտք դեպի միջազգային տվյալների բազաներ, ինչպես նաև անհրաժեշտ տեխնոլոգիական ենթակառուցվածք, որը թույլ կտա արագ և արդյունավետ մատուցել տեղեկությունները:
ՊԵԿ-ի աշխատակիցները պետք է անցնեն համապատասխան վերապատրաստումներ` միջազգային տվյալների բազաների կիրառման, ինչպես նաև դրանց հետազոտման ուղեցույցների վերաբերյալ: Սա կօգնի բարձրացնել արդյունավետությունը և ճշգրտությունը, ինչն էլ իր հերթին կնպաստի հարկային վարչության բարելավմանը:
