ՀՀ ՊԵԿ նախագահի 09.09.2022թ. «Երկրների միջև փոխանակվող հաշվետվության ձևն ու լրացման կարգը սահմանելու մասին» թիվ 939-Լ հրաման
Հայաստանի Հանրապետությունում պաշտոնական փաստաթղթերը միշտ էլ ունեցել են կենտրոնական դեր, հատկապես ֆինանսական և հարկային ոլորտներում։ Նշված հրամանը 939-Լ ստանձնում է հատկապես կարևորագույն գործառույթ՝ երկրների միջև ֆինանսական հաշվետվությունների փոխանակման համակարգում։ Այս հոդվածում մենք մանրամասն կքննարկենք այն, ինչ անհրաժեշտ է իմանալ այս պաշտոնական փաստաթղթի վերաբերյալ՝ դրա նշանակությունը, լրացման կարգը, ինչպես նաև ներկայացման գործընթացը։
Հեղինակի դիրքորոշումը և նպատակները
Այս հրամանը մշակվել է նպատակով՝ ապահովելու հաշվետվությունների փոխանակման գործընթացը միջազգային չափանիշներին համապատասխան։ Հրամանը նաև նախատեսում է մի շարք կարգավորումներ, որոնք օգնում են նվազեցնել ֆինանսական չարաշահումները և ապահովել հարկային հայտնագործությունների բարձր մակարդակը։ Նախագիծը կենտրոնանում է հիմնականում այնպիսի երկրներում գործող կազմակերպությունների վրա, որոնք ենթարկվում են միջազգային ֆինանսական հաշվետվությունների պահանջներին:
Նպատակը
- Երկրների միջև ֆինանսական տվյալների ճշգրտման և փոխանակման ապահովում։
- Հարկային վարչումների միջև համագործակցության խթանում։
- Ապահովելու հարկային պարտավորությունների կատարումը միջազգային ստանդարտներին համապատասխան։
Մասին ոլորտի մասնագետների կարծիքը
Հրամանը ստացել է տարբեր ոլորտի մասնագետների գնահատականներ։ Ակնառու է, որ այն նպաստում է մշակութային փոխանակմանը և ֆինանսական տվյալների արտահոսքին, սակայն միաժամանակ առաջանում են մի շարք հարցեր, որոնք պահանջում են լրացուցիչ պարզաբանումներ։ Այս առումով շատ կարևոր է այն, թե ինչպես են գործնականում կիրարկվելու հրամանով նախատեսված կետերը:
Մասնագետների կարծիքների կարևորությունը
«Այսօր Հայաստանում հարկային համատեքստում միջազգային չափանիշների պահպանումը կենսական նշանակություն ունի, և նման հրամաններ անհրաժեշտություն են դարձնում ճշգրտումներ»,- նշում է հարկային վարչության փորձագետը:
Նշանակություն և համապատասխանություն
Հրամանը կարևոր է ոչ միայն հայրենիքի համար, այլ նաև միջազգային ֆինանսական կառույցների ներկայացուցիչների համար։ Պարամետրերի համապատասխանությունը մեծացնում է ՀՀ-ի միջազգային վարկանիշը, ինչը կարևոր է ներդրումային միջավայրի բարելավման համար։
Համահունչություն միջազգային չափանիշներին
- Հրամանի համապատասխանությունը միջազգային հարկային քաղաքականություններին։
- Արտաքին պարտավորությունների կատարումը՝ ուղղված միջազգային կազմակերպություններին։
- Հարկային գաղտնիության պահպանումը՝ հաճախորդների և տնտեսվարողների համար։
Լրացման պրոցեդուրան և փաստաթղթերի պահանջները
Հրամանի կիրառման շրջանակներում նախատեսված է ֆինանսական հաշվետվությունների ներկայացման որոշակի կարգ։ Յուրաքանչյուր կազմակերպություն, որը ենթակա է հաշվետվության, պետք է հետևի տրված հրահանգներին, որպեսզի արդյունավետ կերպով կատարի պարտավորությունները:
Դրամական և տեղեկատվական պահանջներ
- Կազմակերպությունները պետք է ներկայացնեն իրենց ֆինանսական հաշվետվությունները համապատասխան ձևաչափով։
- Առաջարկվում է օգտագործել էլեկտրոնային համակարգեր՝ հաշվետվությունների ներկայացման համար, ինչը կնպաստի արագությանը և արդյունավետությանը։
- Հաշվետվությունները պետք է ներառեն բոլոր ֆինանսական տվյալները, որոնք պահանջվում են՝ համաձայն միջազգային չափանիշների։
Ելքային գործընթաց և ակնկալվող արդյունքներ
Հրամանը նախատեսում է համակարգված ընթացակարգ, որը պետք է ապահովի յուրաքանչյուր կազմակերպության հաշվետվության ներկայացման արդյունավետությունը։
Ստեղծման ընթացակարգ
| Հանձնարարական | Ժամկետ | Պատասխանատու մարմին |
|---|---|---|
| Դիմումի ներկայացում | 30 օր | ՊԵԿ |
| Դիմումի հաստատում | 15 օր | ՊԵԿ |
| Հաշվետվության ներկայացում | 60 օր | Կազմակերպություն |
Ռիսկերի գնահատում և ստուգման գործընթաց
Հրամանի շրջանակներում նախատեսվում են նաև ստուգման գործընթացներ, որոնք պարտադիր են՝ ապահովելու համար, որ կազմակերպությունները կատարեն իրենց պարտավորությունները:
Ստուգման կարգը
- ՊԵԿ-ի կողմից տարեկան ստուգումներ։
- Դիմումների պատշաճության ստուգում՝ համապատասխան ձևաչափերով։
- Հաշվետվություններին վերաբերող հակասությունների լուծում։
Հրամանի շրջանակներում առաջացող հարցեր
Հրամանի հետ կապված կարող են առաջանալ մի շարք հարցեր, որոնք պահանջում են լրացուցիչ պարզաբանումներ։ Այդ հարցերը կարող են ներառել՝
Հաճախակի հարցումներ
- Ինչպես են կազմակերպությունները ենթարկվում ստուգման գործընթացին։
- Ինչպիսի են տույժերն ու պատասխանատվությունները կարգի խախտման դեպքում։
- Ինչպես են ձեւավորվում տվյալները՝ հաշվետվությունների հաշվարկման ժամանակ։
Այս բոլոր հարցերը պատասխանատու մարմինների կողմից ստացվում են և անհրաժեշտության դեպքում հրապարակվում են պաշտոնական աղբյուրներում, ինչը մեծապես նպաստում է թափանցիկությանը և վստահելիությանը:
Փոխանակվող հաշվետվությունների տեսակները
ՀՀ ՊԵԿ նախագահի 09.09.2022թ. «Երկրների միջև փոխանակվող հաշվետվության ձևն ու լրացման կարգը սահմանելու մասին» թիվ 939-Լ հրամանով նշվում են մի շարք հաշվետվություններ, որոնք պետք է ներկայացվեն տարբեր պետությունների միջև: Այս հաշվետվությունները ներառում են ֆինանսական, առևտրային, հարկային և այլ տեսակի տեղեկություններ, որոնք նպաստում են տարբեր երկրների միջև տնտեսական համագործակցության խթանմանը:
Հրամանում նշված հաշվետվությունների մեջ են մտնում՝ արտահանման և ներմուծման մասին հայտեր, ֆինանսական հաշվետվություններ, հարկային հաշվետվություններ, ինչպես նաև այլ տեղեկություններ, որոնք կարևոր են երկրներ միջև տնտեսական հարաբերությունների համար:
Յուրաքանչյուր հաշվետվություն ունի իր հատուկ ձևը և պահանջները: Օրինակ՝ հարկային հաշվետվությունները պետք է համապատասխանեն ՀՀ հարկային օրենսդրությանը, մինչդեռ ֆինանսական հաշվետվությունները կարող են պահանջել միջազգային ֆինանսական հաշվապահական ստանդարտների հետևել:
Հաշվետվությունների ներկայացման գործընթաց
ՀՀ ՊԵԿ հրամանի համաձայն, հաշվետվությունների ներկայացման գործընթացը նախատեսում է մի շարք քայլեր, որոնք պետք է իրականացվեն հետևյալ կերպ:
- Հաշվետվության ձևի ընտրություն. Նախ անհրաժեշտ է ընտրել համապատասխան հաշվետվության ձևը, որը համապատասխանում է տվյալ երկրի պահանջներին:
- Տվյալների հավաքագրում. Հաջորդ քայլը տվյալների հավաքագրումն է, որը պետք է լինի ճշգրտված և համապատասխանի հաշվետվության պահանջներին:
- Դյուրին լրացում. Հաշվետվության ձևը պետք է լրացվի ելնելով օրենսդրական պահանջներից, ինչը կարող է ներառել նաև լրացուցիչ փաստաթղթերի ամրագրում:
- Էլեկտրոնային ներկայացում. Հաշվետվությունները պետք է ներկայացվեն էլեկտրոնային եղանակով՝ օգտվելով ՀՀ ՊԵԿ տրամադրած էլեկտրոնային ծառայություններից:
- Կատարման վերահսկում. Հաշվետվության ներկայացումից հետո հարկավոր է հետևել, որ այն անպայման ընդունվի և չլինեն զգուշացնելով:
Այս գործընթացի բոլոր քայլերը պիտի իրականացվեն պայմանավորված ժամկետներում, քանի որ ուշացման դեպքում կարող են կիրառվել ֆինանսական պատիժներ:
ՀՀ ՊԵԿ-ի և միջազգային համագործակցությունը
ՀՀ ՊԵԿ-ն ակտիվորեն համագործակցում է միջազգային կազմակերպությունների հետ՝ ապահովելով հաշվետվությունների ձևավորման և ներկայացման կարգի համապատասխանեցումը միջազգային ստանդարտներին: Այս համագործակցությունը ներառում է տարբեր ծրագրեր, որոնց նպատակն է բարելավել ֆինանսական հաշվետվությունների թափանցիկությունը, ինչպես նաև կանխել հարկային խուսափումը:
ՀՀ ՊԵԿ-ը մասնակցում է միջազգային համաժողովների, որտեղ քննարկվում են երկրներ միջև հաշվետվությունների փոխանակման ընթացակարգերը, մոնիտորինգը և ընթացիկ խնդիրները: Այսպիսի նախաձեռնությունները թույլ են տալիս Հայաստանի Հանրապետությանը լինել միջազգային ֆինանսական համակարգում:
Միջազգային համագործակցության շրջանակներում ՀՀ ՊԵԿ-ն նաև ունի պայմանավորվածություններ մի շարք երկրների հարկային մարմինների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ փոխանակել հարկային տեղեկատվություն և վերահսկել միջազգային տնտեսական գործունեությունը:
