Վարչական կարգավորումներ և նորմեր
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 28.04.2011թ. N 745-Ա հրամանը ստեղծում է հարկային մարմնի ստուգումների և ուսումնասիրությունների կազմակերպման, անցկացման և իրացման կանոնակարգը։ Այս հրամանով հաստատված կանոնակարգը հստակեցնում է այն ընթացակարգերը, որոնց միջոցով հարկային տեսչությունը իրականացնում է ստուգումներ։ Ուստի, այս փաստաթուղթը կարևոր դեր է խաղում հարկային վարչարարության ամբողջ գործընթացում, ապահովելով հանրային և մասնավոր հատվածների միջև վստահություն և իրավական պաշտպանություն։
Ովքեր են ներգրավված՝ հանձնարարագրերի տրամադրման գործընթացում
Այս փաստաթղթի շրջանակներում հանձնարարագրերի տրամադրման իրավունք ունեք ոչ միայն հարկային տեսչության պետերը, այլ նաև մյուս լիազոր պաշտոնատար անձինք։ Բոլորին, ովքեր մասնակցում են ստուգումներին, անհրաժեշտ է ծանոթանալ հրամանի պահանջներին և համապատասխան ձևերը լրացնել։
- Հարկային տեսչության պետեր: Ունեն հատուկ լիազորություններ՝ կապված ստուգումների կազմակերպման և անցկացման հետ։
- Հարկային տեսուչներ: Նրանք իրականացնում են փաստաթղթերի ուսումնասիրություն և ստուգումներ՝ համապատասխան հանձնարարագրերով։
- Մասնակից կազմակերպություններ: Անհրաժեշտ է համ cooperate անել հարկային մարմինների հետ՝ ապահովելու ստուգումների արդյունավետություն։
Հրաման պատմություն և օրենսդրություն
Համաձայն ՀՀ օրենքի պահանջների, հարկային մարմինների գործունեությունը պետք է լինի որոշակի և կանխատեսելի, ինչը ապահովում է քաղաքացիների և կազմակերպությունների իրավունքների պաշտպանություն։ Այս հրամանով հաստատված կանոնակարգը կարևոր հիմնարար փաստաթուղթ է, որը մշակվել է համապատասխան բոլոր նորմերին և օրենսդրական պահանջներին համապատասխան։
Օրենսդրական շրջանակը, որը հիմք է հանդիսանում այս հրամանների համար, ընդգրկում է նաև հարկային օրենսդրությունը, որն ապահովում է հասարակական վերահսկողություն և բացահայտություն, ինչը նպաստում է բարեխղճության և հաշվետվողականության բարձրացմանը։
Փաստաթղթի նշանակությունը՝ վարչական գործընթացներում
Դրա նշանակությունը հատկապես բարձրացել է վերջին տարիներին՝ երբ հարկային մարմինները ավելի ակտիվ սկսել են իրականացնել ստուգումներ։ Հասարակության տարբեր խմբեր կարող են դիմել այս փաստաթղթին, որպեսզի ապացուցեն իրենց իրավունքն ու պարտավորությունները։ Հետևաբար, այս փաստաթուղթը գրեթե յուրաքանչյուր հարկատուի համար է անհրաժեշտ:
- Հարկային հայտարարությունների ստուգում: Հարկային մարմինները կարող են իրականացնել ստուգումներ՝ հիմնվելով տվյալ փաստաթղթի վրա։
- Հարկային պարտավորությունների վերահսկում: Սա ապահովում է, որ հարկատուները կատարեն իրենց պարտավորությունները օրենսդրության սահմաններում։
- Բողոքարկման գործընթացներ: Հարկային մարմինները պարտավոր են համապատասխանաբար գործել, եթե հարկատուները ներկայացնում են բողոքներ կամ պահանջներ՝ հիմնված այս հրամաններով։
Դիմումների գործընթաց՝ հանձնարարագրերի համար
Հանձնարարագրերի տրամադրման համար հարկային մարմինները պետք է հետևեն որոշակի ընթացակարգերին։ Առաջին քայլը ձևի լրացումն է, որը կարելի է գտնել ՊԵԿ պաշտոնական կայքում։ Այս գործընթացն ընդգրկում է մի քանի քայլեր, որոնք կարևոր են:
- Գրանցում: Դիմումը պետք է առաջադրվի նշված ժամկետներում՝ 2023 թվականի ֆինանսական տարվա ընթացքում։
- Փաստաթղթերի ներկայացում: Կողմերը պետք է ներկայացնեն պահանջվող փաստաթղթերը, ներառյալ համապատասխան ձևերը։
- Ստուգում: Հարկային մարմինները ստուգում են ներկայացված փաստաթղթերը՝ իրավականության և լիազորությունների առումով։
Հանձնարարագրերի վերաբերյալ տրամադրվող տեղեկություններ
Հանձնարարագրերը, որոնք հիմնված են այս հրամանների վրա, պետք է ունենան որոշակի տարրեր, ինչպիսիք են:
| Հանձնարարագրի տարր | Նկարագրություն |
|---|---|
| Հանձնարարագրի համարը | Յուրաքանչյուր հանձնարարագիր պետք է ունենա հատուկ համարը՝ հեշտացնելու համար նրա հեռարձակումը և հետևումը։ |
| Ամսաթիվ | Հանձնարարագրի տրման ամսաթիվը՝ նշված կազմակերպության կողմից։ |
| Հարկային մարմնի անուն | Հանձնարարագիրը պետք է ցույց տա, թե որ հարկային մարմինը իրականացնում է ստուգումն։ |
| Դիմողի տվյալներ | Բոլոր մասնակցող կողմերի տվյալները պետք է նշվեն՝ անպայման։ |
Հետագա քայլեր ստուգումների մեկնարկից հետո
Վարչական գործընթացների ամբողջ ընթացքում հարկային մարմիններն ունեն պարտավորություններ՝ ապահովելու, որ գործընթացն իրականացվի թափանցիկ և արդար։ Եթե ստուգումից հետո որևէ խնդիր է առաջանում, կողմերը կարող են դիմել վերադաս մարմիններ՝ բողոքարկելու գործընթացը։
Հարկային մարմինները պետք է տրամադրեն տեղեկություններ ստուգումների արդյունքների վերաբերյալ, իսկ հարկատուները պետք է ունենան հնարավորություն ընդունելու ամբողջական տեղեկատվություն՝ կապված իրենց պարտավորությունների և իրավունքների մասին։
Հարկային տեսչության գործունեության արդյունավետությունը
Այս հրամանները նպաստում են հարկային մարմինների գործունեության արդյունավետությանը, ինչը կարևոր է՝ ինչպես պետության, այնպես էլ հարկատուների համար։ Հարկային մարմինները զգուշավոր և բարձր որակի ստուգումներ իրականացնելով՝ կարող են հասնել ավելի արդյունավետ հարկաբյուջետային համակարգի։
Այս փաստաթղթի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ համապատասխան պրակտիկաները պետք է շարունակաբար բարելավվեն՝ բարձրացնելու հրապարակային վստահությունը և կրճատելու փաստացի խնդիրները հարկային համակարգում:
Հարկային տեսչության պետին փոխանցված լիազորությունները
ՀՀ ԿԱ ՊԵԿ նախագահի 28.04.2011թ. N 745-Ա հրամանի հիման վրա սահմանված կանոնակարգը մանրամասնորեն նկարագրում է հարկային մարմինների կողմից ստուգումների և ուսումնասիրությունների կազմակերպման, անցկացման և իրացման գործընթացները: Հրամանի հավելված 1-ում, որը վերաբերում է հանձնարարագրերի տրամադրմանը, նշված են այն լիազորությունները, որոնք շնորհված են հարկային տեսչության պետին:
Այս լիազորությունները ներառում են, բայց չեն սահմանափակվում, հետևյալներին. 1) ստուգման նպատակների համար համապատասխան՝ հարկ վճարողներին և տնտեսավարողներին ուղղված հարցումների իրականացում; 2) հարկային ստուգումների ժամանակ հսկող մարմինների ներկայացուցիչներին ապահովելու համար անհրաժեշտ փաստաթղթերի պահանջելը; 3) հարկային տեսչության ուսումնասիրության արդյունքների հիման վրա առաջարկությունների ու կանոնակարգերի մշակումը:
Հարկային տեսչության պետը, ըստ օրենքի, պարտավոր է ապահովել, որ բոլոր հանձնարարագրերը կատարվեն ըստ նախատեսված ժամանակացույցի և կարգի, ինչպես նաև ապահովել, որ ստուգումներ իրականացվեն թափանցիկ և արդարացի կերպով:
Հարկային ստուգումների կազմակերպման առանձնահատկությունները
Հարկային ստուգումների կազմակերպման գործընթացում կարևոր է հաշվի առնել հատկապես դրանց իրականացրած մարմնի և հարկ վճարողի միջև առկա հարաբերությունները: Ըստ N 745-Ա հրամանի, հարկային ստուգումները կարող են իրականացվել ինչպես կանխատեսված կարգով, այնպես էլ պատահական ընտրությամբ: Սա նշանակում է, որ հարկային մարմիններն իրավունք ունեն իրականացնել ստուգումներ, որոնք կարող են լինել ծրագրավորված կամ սպառված:
Ստուգումների ընթացքում հարկային տեսչության աշխատակիցները պետք է ունենան հետևյալ տեղեկությունները. 1) հարկ վճարողի գործունեության բնույթը; 2) հարկային պարտավորությունների կատարումը; 3) նախորդ ստուգումների արդյունքները: Նույնիսկ եթե հարկ վճարողը պատահական է ընտրված ստուգման համար, հարկային մարմինները պետք է ապահովեն, որ ստուգումը տեղի ունենա օրենքի շրջանակներում:
Տվյալները և դրանք օգտագործելու պայմանները
Հրամանի 1-ին հավելվածում ներկայացված տվյալները հարկային մարմինների կողմից հավաքագրվում են բացառապես հարկային ստուգումների նպատակների համար: Հարկային տեսչության պետը պատասխանատու է, որպեսզի տվյալները օգտագործվեն բացառապես հնարավոր հարկային խախտումների հայտնաբերման և անհրաժեշտ վարչական միջոցառումների իրականացման համար:
Հարկային մարմինները պարտավոր են պահպանել գաղտնիությունը՝ խախտելով հարկ վճարողների անձնական և բիզնես տեղեկությունները, որոնք հավաքվել են ստուգումների ընթացքում: Այսպիսով, օրենքը պահանջում է, որպեսզի բոլոր տեղեկությունները, սկսած ստուգումների նախաձեռնման պահից, մինչև դրանց ավարտը, պաշտպանված լինեն անձնական տվյալների մասին օրենքով:
