Իրավական կարգավորումներն ու կարևորությունը
ՀՀ ՊԵԿ նախագահի 2022 թվականի ապրիլի 1-ի «Հայաստանի Հանրապետության պետական եկամուտների նախագահի 2022 թվականի դեկտեմբերի 10-ի N1274-Լ հրամանում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» N358-Լ հրամանը հնարավորություն է տալիս կարգավորել պետական եկամուտների ոլորտում առկա գործընթացները։ Այս հրամանով նախատեսվող փոփոխությունները կարևոր են ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր հատվածի համար, քանի որ դրանց միջոցով իրականացվում են հարկային և մաքսային հաշվառման ու վերահսկողության բարեփոխումներ։
Պատճառները և հիմնական նպատակները
Այս հրամանով ծրագրեր են մշակում, որոնք ուղղված են հարկային վարչարարության պարզեցմանն ու արդյունավետության բարձրացմանը։ Հրամանով նախատեսվում է նաև վերանայել մի շարք կանոնակարգեր, որոնք նախկինում սահմանափակումներ էին առաջացնում տնտեսության զարգացման գործում։ Նպատակներից մեկը այն է, որ քաղաքացիները և կազմակերպությունները ավելի հեշտ և արագ կարողանան ստանալ անհրաժեշտ ծառայությունները:
Այլ կարևոր նպատակներ
- Հարկային բեռի նվազեցում՝ կանոնակարգերի բացարձակեցման միջոցով;
- Տնտեսական գործունեության խթանում՝ պարզեցված ընթացակարգերի շնորհիվ;
- Հարկային վարչարարության բարելավում՝ թվայնացման միջոցով;
Հրամանի ներգրավման փուլեր
Հրամանով առաջարկվում են մի շարք հրատապ փոփոխություններ, որոնք կիրառելի են տարբեր ոլորտներում։ Քանի որ այս հրամանը կապված է պետական եկամուտների վարչարարության հետ, այն կիրառելի է բոլոր այն մասնավոր անձանց և կազմակերպությունների վրա, ովքեր հարկային պարտավորություններ ունեն:
Քայլեր և ընթացակարգեր
- Ընդունման պահանջները. Ընդունելու համար հարկադիր փաստաթղթերը պետք է համապատասխանեն պաշտոնական պահանջներին:
- Մասնակցություն. Հրամանը կիրառելի է բոլոր հարկ վճարողների համար:
- Վերահսկում. ՊԵԿ-ն իրականացնում է վերահսկողություն՝ իրականացվող գործընթացների ստուգման նպատակով:
Հրամանում նախատեսված փոփոխությունները
Հրամանում ընդգրկված փոփոխություններն ու լրացումները վերաբերում են տարբեր ոլորտներին, ինչպիսիք են հարկային հաշվառումները, մաքսային վարչարարությունը և այլն:
Հիմնական փոփոխություններ
| Փոփոխության ոլորտ | Նոր կանոնակարգ | Հիմնավորումներ |
|---|---|---|
| Հարկային հաշվառումներ | Պարզեցված ընթացակարգ | Պաշտոնական ծառայությունների հասանելիության բարձրացում |
| Մաքսային գրանցումներ | Թվային համակարգերի ներդրում | Արդյունավետության բարձրացում |
Հրամանի դիմումների գործընթացը
Հրամանի կիրառման ընթացքում դիմումներ կարող են ներկայացվել տարբեր ձևերով, այդ թվում՝ էլեկտրոնային միջոցներով, ինչը թույլ է տալիս դյուրացնել գործընթացը:
Դիմումների ներկայացման եղանակները
- Առցանց ներկայացում՝ էլեկտրոնային ստորագրությամբ;
- Որպեսզի դիմումը ընդունվի, անհրաժեշտ է, որ հայտատուն ունենա անհրաժեշտ փաստաթղթեր;
- Նրանց, ովքեր չունեն էլեկտրոնային հնարավորություններ, կարող են դիմել նաև անձամբ:
Հետագա քայլեր և վերահսկողություն
Դիմումները ստանալուց և մշակելուց հետո ՊԵԿ-ն իրականացնում է ընթացակարգերի վերահսկողություն, ինչը ենթադրում է դիմումների կարգապահության առումով հետևողականություն:
Հետևելու մեթոդներ
- Վերջնական որոշման սպասում.
- Ապրանքների և ծառայությունների ստուգումներ:
- Ամսական հաշվետվություններ՝ ստուգումների արդյունքների վերաբերյալ:
Հրամանի ազդեցությունը տնտեսության վրա
Հրամանի իրականացումը կունենա դրական ազդեցություն տնտեսության զարգացման վրա։ Պարզեցված ընթացակարգերը կհեշտացնեն ձեռնարկատիրական միջավայրի գոյությունը:
Տնտեսական բenefits
- Հարկային պարտավորությունների նվազեցում;
- Հասանելիության բարելավում;
- Զարգացում՝ նոր հնարավորությունների ստեղծման միջոցով:
Կոնկրետ դեպքերի և օրինակների քննարկում
Փոփոխությունները անշուշտ գործնական ազդեցություն կունենան, և տարբեր ոլորտներում դրանք կընդլայնեն տնտեսական կապերը:
Փորձառական դեպքեր
Օրինակ, փոքր և միջին ձեռնարկությունների ներկայացուցիչները միջոցներ են գտնում ավելի արագ և արդյունավետ մասնակցելու պետական միջոցառումներին:
Կայուն զարգացման ուղղությունները
Հրամանը կարող է նպաստել ոչ միայն տնտեսության, այլ նաև սոցիալական ոլորտում դրական փոփոխություններին:
Հասանելիություն և տեղեկացվածություն
Քաղաքացիները և կազմակերպությունները պետք է իրազեկ լինեն հրամանի պայմաններին և ընթացակարգերին:
Տեղեկատվության աղբյուրներ
- ՊԵԿ պաշտոնական կայք;
- Հեռախոսով խորհրդատվություն;
- Էլեկտրոնային պարբերականներ:
Հրամանի նշանակությունը հայկական հասարակության մեջ
Այս հրամանով առաջարկվող փոփոխությունները հնարավորություն կտան քաղաքացիներին պարզեցնել իրենց պարտականությունները և բարելավել տնտեսական ֆինանսական պայմանները:
Քաղաքացիական մասնակցություն
Քաղաքացիների ակտիվ մասնակցությունը կարող է հանգեցնել ավելի լավ իրազեկության և արդյունավետության:
Ի վերջո, ինչու՞ է անհրաժեշտ ուշադրություն դարձնել այս հրամանի վրա
Հրամանը հիմնված է զարգացած երկրների փորձի վրա, և դրա գործարկումը հնարավորություն կտա Հայաստանին բարելավել իր տնտեսական համակարգը:
Հրամանի հիմնական փոփոխություններն ու լրացումները
ՀՀ ՊԵԿ նախագահի 2022 թվականի ապրիլի 1-ի N358-Լ հրամանով իրականացված փոփոխությունները և լրացումները նպատակ ունեն առավելագույնս պարզեցնելու հարկային կարգավորումները և բարելավելու հարկ վճարողների ծառայությունները: Այս նորարարությունները ներառում են մի շարք կարևոր կետեր, որոնց մասին հարկ է տեղեկանալ:
Մասնավորապես, փոփոխությունները վերաբերում են հարկային վարչարարության մեթոդաբանության կատարելագործմանը, որի շրջանակներում առաջարկվում են պարզեցված գործընթացներ, որոնք հնարավորություն կտան հարկ վճարողներին ավելի արագ և արդյունավետ իրականացնել իրենց հարկային պարտականությունները:
Նոր հրամանում նշված են նաև մանրամասներ այն մասին, թե ինչպես պետք է իրականացվի հարկերի վերադարձի գործընթացը, և ի՞նչ քայլեր պետք է ձեռնարկեն հարկ վճարողները, որպեսզի կարողանան փոփոխությունների արդյունքում առավելագույնս օգտվել:
Էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացման դերը
Հրամանի շրջանակներում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել էլեկտրոնային ծառայությունների զարգացմանը, որը նպատակ ունի բարձրացնելու պետական ծառայությունների մատչելիությունը և արագությունը: Այս փոփոխությունները նոր հնարավորություններ են ստեղծում հարկ վճարողների համար, որոնք կարող են իրենց հարկային հաշվետվությունները ներկայացնել հեռակա կարգով՝ առանց պետական մարմինների հետ անձամբ շփվելու:
Էլեկտրոնային ստորագրության ներդրումը, ինչպես նաև Ինդивидуալ Փաստաթղթերի Էլեկտրոնային Դիմումի (IPED) համակարգի գործարկումը հնարավորություն է տալիս հարկ վճարողներին միանգամից ստանալ իրենց հարկային տեղեկատվությունը և անհրաժեշտ փաստաթղթերը: Սա, իր հերթին, խթանում է հարկային ենթակառուցվածքի թափանցիկությունը և ավելացնում է հանրային վստահությունը պետական մարմինների նկատմամբ:
Պետական վերահսկողության նոր մեթոդներ
ՀՀ ՊԵԿ նախագահի հրամանով նախատեսվում են նաև նոր մոնիտորինգի և վերահսկողության մեթոդներ, որոնք կօգնեն ավելի արդյունավետ կերպով վերահսկել հարկային վճարումները և կանխարգելել հարկային խախուտությունները: Այս նոր մեթոդներն ընդգրկում են ինչպես թվային, այնպես էլ ոչ թվային գործիքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում հավաքել և վերլուծել տվյալներ:
Հրամանի շրջանակներում տեղադրված նոր համակարգերը թույլ են տալիս պետական մարմիններին արագ արձագանքել օրենսդրական փոփոխություններին և հարկ վճարողների վարքագծին: Հասարակությունն էլ իր հերթին կարող է ավելի մեծ վստահություն ունենալ, որ հարկային համակարգը վերահսկվում է մասնագետների կողմից:
