आवश्यक सूचना: नेपाल सरकारको ट्रान्सफर प्राइसिङ निर्देशिका, २०२४ (२०८१ बीएस)
नेपाल सरकारको आन्तरिक राजस्व विभागले २०२४ सालको अक्टोबर महिनामा सार्वजनिक गरेको ट्रान्सफर प्राइसिङ निर्देशिका, २०२४ (२०८१ बीएस) ले देशभित्र र अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायिक गतिविधिहरूको व्यवस्थापन र नियमनका लागि नयाँ मार्गनिर्देशहरू प्रदान गरेको छ। यस निर्देशिकाले बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू र सम्बन्धित व्यक्तिहरूबीचको कारोबारलाई उचित मूल्यमा सञ्चालन गर्न आवश्यक पर्ने नियमहरू स्पष्ट पार्ने उद्देश्य राख्दछ।
आधारभूत अवधारणा र यसको महत्व
नेपालले आर्थिक उदारीकरण र विश्वव्यापीकरणको प्रक्रियालाई स्वीकृति दिएसँगै, अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसाय र बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरूको संख्या बृद्धि भएको छ। यसले देशको आर्थिक विकासमा सकारात्मक भूमिका खेल्दै आएको छ, तर यससँगै कर जालसाजी र करको क्षति रोक्न आवश्यक पर्ने आवश्यकता पनि देखा परेको छ।
विशेषगरी, बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू आफ्ना अन्तरकम्पनी कारोबारहरूलाई बजार मूल्य (आर्म् लङ्ग प्राइस) मा सञ्चालन गर्नुपर्ने आवश्यकता छ। यसले करको सही संकलन सुनिश्चित गर्न र कर जालसाजीलाई रोक्न मद्दत गर्दछ। यस निर्देशिकाले यस उद्देश्यलाई ध्यानमा राखी, सम्बन्धित कम्पनीहरूलाई उचित र पारदर्शी कारोबार गर्न प्रोत्साहित गर्दछ।
कसले यो निर्देशिका लागू हुन्छ?
यो निर्देशिका नेपालभित्र कार्यरत सबै बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू र सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई लागू हुन्छ। यसमा समावेश छन्:
- नेपालमा सञ्चालन गर्ने बहुराष्ट्रिय कम्पनीहरू
- सम्बन्धित व्यक्तिहरू र संस्थाहरू, जस्तै साझेदारी, सहकार्य, र अन्य सम्बन्धित कारोबार गर्ने निकायहरू
- आयकरदाताहरू र कर विभागको अधिकारीहरू, जसले कर निर्धारण र प्रशासनमा यस नियमलाई लागू गर्ने जिम्मेवारी लिन्छन्।
मुख्य बुँदाहरू र नियमहरू
1. सम्बन्धित व्यक्तिहरू बीचको कारोबारको मूल्य निर्धारण
यस निर्देशिकाले स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरेको छ कि सम्बन्धित व्यक्तिहरूबीचको कारोबार बजार मूल्यमा हुनु आवश्यक छ। यदि कारोबार बजार मूल्यभन्दा फरक हुन्छ भने, आयकर विभागले त्यसलाई पुनः मूल्यांकन गर्न सक्ने अधिकार राख्दछ।
2. मूल्य निर्धारणको विधि र मापदण्डहरू
आयकर विभागले निर्धारण गरेको विधिहरू अनुसार, सम्बन्धित व्यक्तिहरूले कारोबारको मूल्य निर्धारण गर्नुपर्छ। यसमा तुलनात्मक विश्लेषण, लागत प्लस, बजार मूल्य, र अन्य विधिहरू समावेश छन्।
3. कागजातहरू र अभिलेखहरू
सम्बन्धित कारोबारको सही मूल्यांकन र प्रमाणिकरणका लागि आवश्यक कागजातहरू र अभिलेखहरू राख्नुपर्नेछ। यसमा कारोबारको विवरण, सम्झौता, मूल्यांकन रिपोर्ट, र अन्य आवश्यक दस्तावेजहरू समावेश छन्।
प्राविधिक र कानूनी आधार
यस निर्देशिकाले नेपालको आयकर ऐन, २०६४ (२००२) को धारा ३३ र नियम १५ अनुसार कार्यान्वयन गरिन्छ। यसले सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई उचित मूल्य निर्धारण गर्न र कर विभागलाई आवश्यक जानकारी प्रदान गर्न निर्देशन दिन्छ। यसले कर जालसाजी रोक्न र करको उचित संकलन सुनिश्चित गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ।
निष्कर्ष
नेपालको आर्थिक विकास र अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायको प्रवर्द्धनका लागि यो नयाँ ट्रान्सफर प्राइसिङ निर्देशिका एक महत्वपूर्ण कदम हो। यसले कर प्रणालीलाई पारदर्शी र विश्वसनीय बनाउने साथै कर राजस्वको संरक्षण गर्ने उद्देश्य राख्दछ। सम्बन्धित सबै व्यवसायहरू र करदाताहरूले यस निर्देशिकाको पालना गर्न आवश्यक छ, ताकि देशको आर्थिक समृद्धि र कर प्रणालीको विश्वसनीयता कायम रहोस्।
